HMASAWNNA THAR KUM 36 A TLING LAWMPUINA THUCHA
HMASAWNNA THAR KUM 36 A TLING LAWMPUINA THUCHA
A hmasa'n HMASAWNNA THAR-in kum 36 hmêl hiel hmu thei dinga ṭhuoi tlungtu Pa Pathien kuomah lawmthu um raw se.
A pieng cham ni taka lawmpuina thucha ziek hi a mawiin a âwm lem a, kei ka nuom zâwng khawm a nih. A pieng champha october ni 2 hi kum 115-a vawk êk lo sir hmasa mi ropui, India hnam pa Mahatma Gandhi pieng champha a vawi 151-na a nih. Amiruokchu a pieng champha hi ka lo hriet lâwk naw a, khâ nî khan hî chanchin bua inziek ka lo hmuin ka hriet ve chau a. Zuk ziek nghâl dingin article ziek laklaw lai ka nei a, chû khêlah ka ziek tum nî takin, tlar hni khat ka hei ṭan tî chun a mi chîm buoitu an um leiin ka pâmṭhul nâwk a. Vawk chu an thâu po leh an thîna a hnâi tî ang deuin ka ziek tum po leh buoina'n a mi hnâi ting a, mi'n hlat zâi a rêl thei si naw leiin a birthday boruok siksikrieu inhrâm ri nêka a re hnungin thaw naw nêkin sâp thuvarin, "Better late than never" a tî angin vâihnu ramin ka la hung thâi râng hrâm hrâm a nih. Lawmpuina thucha a ziek an um chuong naw leiin thaw suol tampuia khawm ka'n ngai chuong nawh.
HMASAWNNA THAR hi ei hnam sûnga tlângsamna dawsâng (platform) pawimaw tak a ni a; thu sie thu ṭha, thlarâu bu chenin iengkim nî tin tina ei dawngna a ni a. Ni khat chau khawm a hmêl a'n lang naw met chun nasêt ang mapin ei bangbo a, ei hawihâi vêl el hlak a nih. Nî tin suok ei chanchin bu nei sun a nî leiin ngai hlut a um a, a um ang hrimin a hlutna a'n sâng hrim a nih. A buoituhai inrimpuina le an inpêk zona hi chawimawi le inpâk a phu a, an phu ang hrimin kum 36 hmêl a hmuna champha hi an chunga lawmthu hrilna ni fâwmin lawmpuina thucha thiem lo takin ka hung ziek ve ta chawt el a nih. Ka nêka thiem lemin mawikhâi deu hlekin hung ziek hai sien la, kei a tiemtuah lo ramṭang lem lang tî hi ka nuom a; amiruokchu kum 36 lawm lawm hmêl hmu theia a hei um hi lawmum ka ti bêk leiin a lawmna thucha ziek hi keima tha bat lieu lieuah ka ngai a, chû bat thlâkna dinga hî thu ziek tlâwm tak hi inphalam tak pumin ka hung thawlâwm a nih.
Mi thiem tak tak haiin thu bengvârthlâk tak tak el lockdown sûng inchat dêr lovin an hung ziek a, ei chanchin bu khawm an sukmawiin a hlutna khawm an suksang nalawm el. Chu lai kâra chun, kei te lul hin thu fahra te te le riengvâi tak tak ka lo hung intherpui ve sên hlak hi a châng chun ka'n phalam hle hlak a, ei chanchin bu inzâum tak hi a sukhmêl hemtu le a sukdautua dâm ka lo inchang pha el di'm aw! tî dâm ka ngaituo hlak.
Aw le, chu tieng chu la dit tâwk phawt inla, ei hril râwn po leh manî mawng ei hlîm insîng ting el ding leiin, a varthlâk nawh. La tâwp hrî'ng ei tih.
Ei nî tin chanchin bu, Hmasawnna Thar hi ei nei sun khawm ni sien suong a um a, insit a um naw hle a nih. Sawrkâr-a inthawk khawmin chawimawina nopui insâng tak dawng phâk hiel khawpin ei unâu ṭawng dang hmangai khûm khawpa sin thaw ṭha le inpâk hlaw a nih. Mîhai anga ngîrhmun insâng le nîna insâng chela ṭhangpui thei ngîrhmuna um ni lang chu aw! hi ka ti vawng vawng hlak. Sienkhawm ka retheinain chu chu a mi la remtipêk tlat si nawh. Remti hun a la nei ngei ka beisei. Chu ding chun Lalpa'n mi ṭhangpui mawl raw se.
Ei nî tin chanchin bu kum 36 chen hring dama a la um hi a buoipuituhai hâusak lei a ni naw a, a sûr a sa hnuoiah ka sawl ka kham ti loa nat le sat tuor a, a sûn a zâna in maw hnâr hmawa neia an rimsik tuorna le an inpêk zona zâr lieu lieu a nih. Sêl le rêl, do-le-râl le ṭhiṭhaina tam tak kâra sepui raw doa hieng chen hi tlung thei an nih. Fâk hmûna dinga an lo thaw ni sien la chu tiena tlâng khan lo hlamzui dai ta'ng a tih. Chu nêkin an inhmang lem châng khawm a tam a, hnam rawng bawlnaah ngaiin chû rawng bawlna sin hlen chu Pathien le ei hnam laka bat anga thlâk lo thei loa an inngai lei a nih.
Ei chanchin bu hi khâwl (engine) ang a ni a, a tiemtu nang le kei hi a sukhringtu (petrol/diesel fuel) ei nih. Chûleiin a tiemtu boin a khâtin a hring thei bîk naw a, a hring zing theina dingin mawphurna insâng tak ei nei tîna a nih. Ṭhenkhatin ngai hlut nachâng hre lovin a fee tam tak tak an bat a, a thung ta lo sawng dâm, a ṭhen la ve nuom loa mî ta inṭâwmpui dâm, a ṭhen chu ngai nêpa la nuom loa ṭawng danga inziek chanchin bu a kawp a thuoa la nâwk si dâm ei um a, ka lungril a sukna thei hle. Hnam hmangaitu tâ ding chun natpui naw ding ruol hi an' naw hrim a nih.
Ṭhenkhatin a man tam dâm hi an suonlam a, sienkhawm suonlam tling lo, thu dik pâi lo bêl mawng pawp anga kawruok zing ding chu a nih. Thla khat sûnga chanchin bu man nêka tam lem sa manin Pathienni zât ei sêng riral zing si. Hî thil hin ei suonlam siemhai hin bêlchieng an dâwl nawzie a hril fie chieng hle. Nî tin kuva, ziel, hâwp le hmuom le nepnâwi thil tam tak ei inchâwk thei zing ei nuom chun. Kâr khat sûngin chanchin bu thla khat man nêka tam lem hi ei hmang ral zie a nih. Hnam danghai hmanin nî tin chanchin bu le magazine thla kip suok chi tam tak an sukhring thei a, einîhai ve hin ei nei sun khawm "Thi vâng vânga hring zing sîin" tî ang elin thisâwngin ei indamtir lêng lêng a, vitamin ṭhaa châwm lo a nih tî inhre ngâwi ngâwiin a hring-in-hroin a buoipuituhai inpêk zona zârin a mi la dampêk hrâm hrâm chau a nih.
Lekha ngaina lo hnam ei nî lei khawm hi ni ngei a tih, hnam danghai thaw dân angin magazine ei hei suksuok ve ngiel khawmin, ei châwm zo naw leiin tawi te hnungah hnuchak invawiin a mi hlamzuisan nâwk el hlak hi. Ei tî tâk ang khan, a tiemtuhai hi a sukhringtu ei ni a, ei sukhring zo ngai naw leiin ei lekhabu nei sun sun haiin muol an mi liemsan zo. Lekhabua hin iengkim a um a, hâusakna thu rûk dâm, hlimna le lawmna thu rûk dâm, lungawina thu rûk dâm, nun dân thiemna thu rûk dâm le chatuon hringna thu rûk chen khawm a um a nih. Ei pâwl ser chun chuong thilhai po po chu ei chân ding tîna a nih. A pawl râwn le a tiem taima main hâusakpui an t'a, a pâwl pei lo loin an retheipui pei ding a nih. Chuong ang khawvêla lêng ei nî leiin, manî dit thlangna ngeia vawisûn ang ngîrhmuna um ei nih.
Hnam danghai hnung hnawt le sir dea ei umna san bulpui khawm hi ieng dang lei a ni nawh, ei lekhabu pâwl ser lei bawk hi a nih. Competitive exam result a hung suok a, "THANGI, THANGA, LIENI, LIENA"* tî hming hmû ding um ngai lo, "MUAN, CHING, HAOBOI, NIANGBOI" tî hmingin chanchin buhai a ṭiel mawi zo a, sienkhawm keima mit hmua ruok chun a mawi si nawh. Ienga hming nei ṭha naw khawm inni lo me, hnam dang hming mak pui pui el ei nuom naw sain ei hmêl hriet zo. Ei hming a'n lang ve sun châng khawm, nisa suok hnunga arasi zât khawm ei tling ngai nawh. Tu pa tî dân takin am a nih, chanchin bu phêka ei hming inlang ding hi ei inzak annâwleh ei ṭi hlak am a ni ding. Chu hlak chu ring a um si nawh.
Israel-hai khu en ta u'm, ienga hnam tam khawm ni lo hai, Bible-a an hming a chuong lei ni lovin, an lekha tiem taimâkna leiin khawvêla chawimawina nopui dawng râwn pâwl tak le hnam langsâr takah an invawr kâi a, khawvêla thilthawthei tak khawm an la hung ni tung pei ding a nih. Vawisûn nia chatuon hringna bu (Bible) ei nei theina san khawm hi ieng dang lei ni lovin, Israel-haiin taima taka tiem le zieka an lo humhal lei a nih.
Lekhabu thilthawtheizie tlâwm te ei hei suklang a; sienkhawm ngaituona lungvar neitu tâ ding chun harna khawp a tling a, ṭhang har pha ngei inla nuom a um tak zet el.
HMASAWNNA THAR, ei nî tin chanchin bu nei sun hi, ei hmêl siet ding mi tuom mawitu a ni a, hlutsak hle ding ei nih. Hi lo um kher naw sien chu nî tin chanchin bu nei lo hnam ni'ng ei t'a, thiem le thiem lovin ṭawng danga inziek chanchin bu ei tiem ei tiem el âwm a nih. Ei ṭawnga inziek lekhabu tiem ding ei nei tlâwm leiin, article inchuona um hai hi ei lekhabu suok thar nei sun a hung ni a, hi lei hin a hlutna khawm a suksâng a; mi tam tak ṭawngbâu ka hriet rawp chu hi hi a nih; "Hmasawnna Thar a hung suok tûka ka en hmasa tak hlak chu, a hnung tieng phêka chuong editorial le article hi a nih" ti hi.
Mi inzâum tak tak hieng pu L. Keivom, pu David Buhril, pu Lal Dena, pu Thangsawihmâng, pu Lalkhawlien Pulamte, pu Ruoivêl Pangamte, pu Zaneisâng, pu Lallungawi, pu Laltholien, pu Ramhlun le mi dang dangin article/sermon ṭha tak tak el an mi hung thur dawkpêk hlak a, lawm a um a, thlarâua ei phîngṭâmna le ei dangchârna a hnêm thei hle. Anni hi ei nî tin chanchinbu meiser sukhring zingtu laia ṭhungna tlar hmasa hluotu an nih. An rawngbawlna an sunzawm pei theina dingin khuonu huolhimna dawngin an hringnun hruolhrui ang sei mawl raw se.
A tâwpna tak ding sienkhawm a pawimaw tak ni si, hril hmai ruol loa ka ngai, mi inzâum Hmasawnna Thar editor pu Lalmalsawm Selate, Assistant editor pu Roding L. Selate le a sangâwi zâwnpuihai hi vawisûn nî chena ei nî tin chanchin bu hmêl mi'n hmutirtu an ni a, an chungah namên lovin ei lawm a nih. Annî hi a sukhringtu khâwl (engine) pawimaw an ni a, a sûn a zâna châwl loa ka sawl ka kham ti loa sana ang ela an châng invir zingna zâra ei nî tin chanchin bu hi hring dama la um a nih. Ngalfîmin dam hai sien la, malsawmna'n hlimthla angin zui pei raw se.
HMASAWNNA THAR pâr ang vul zing raw se.