HMANGAINA MAK LE NUNRAWNG

HMANGAINA MAK LE NUNRAWNG

Mizoram-a um tlangvâl pakhat fel tak el hi facebook-ah ka'n ruol ṭhatpui a. Chû tlangvâl chu ṭhang khat liem ta khan vângduoithlâk takin a motor chuongnaah thil ditum lo tak el chu a chungah a tlung ta thut a. A khuolzin chu a tum ram tlung hmain lam lakah accident ṭibaium takin a lo hmuok ta hlau a. A chuongna motor chu che suolin, mihriem sukdam ruol lo, hliempui râpthlâk tak chu tuorin; a kâwng hnuoi tieng po chu che thei ta lovin a zeng sawng pha dêr a. Lungsietthlâk takin a dit thlangna ni dêr lo, wheelchair-ah a khawvêl damlai ni a tiem pha ta a nih. A ngaizâwng a hmangai êm êm le ama lo hmangai êm êmtu chun, ṭhe naw biethu kum khuoa dinga a lo intiem ta chu sûtin, ṭâng dang a lo bêlsan ta a nih. Aw hmangaina hi a va mak ngei! tî naw thei an' nawh. "Thîna chau naw chun mi ṭhe naw nih" tia a ringumna thu tiem chu mit khap khâr chaua bawsein, accident-in ṭhena zâi a'n remtir ta a nih. A kum tluong hun chu mit khap khâr chauin a hmang ral hman a ni chu, a va sâwt naw ngei.

Ka ruolpa chu ka lunginsiet thei êm êm leiin ka thei ang angin ka zuk hnêm hlak a, ka ṭawngṭâipêk bawk hlak a nih. Ama vêk chun, "Mî nu mî pahaiin an mi lunginsiet thu an mi'n zâwt khum vet a, 'lunginsiet i um êma i nuhmei ding ka nâunu pe'ng ka ti che' hlak hi a ti nuom um dêr lo hai, an mi lunginsietna le an mi hmangaina hi a taka suklang tum bar si lo haiin," fiem thu titakin a ti vet hlak. A âwm ve khawp el. 

A mak kher el, lunginsietna le hmangaina hau êm êm hai khawm hin, "Hî nu hî pa hi a retheiin a chan a se êm a, lungsiet a um, Pathien hmingin nuhmei pasalah nei el ka tih" hi a ti nuom ei um dêr nawh. Tlangvâl hlakin a hmêlṭha naw chu ei hmangai thei tak tak naw a, nunghâk khawmin mi khawsa thei deu naw chu a hmangai thei bawk nawh. Hmangaina hi a phu le a dawng tlâk haiin an chang phâk naw a, a khawsa thei deu hai le a mamaw lo lo hai chungah a fu pei ding dân chu a ni hi. Mi tam tak chun "Pawisa sum lei ringawta mi hmangaitu chun ei harsat hunah an mi hmangai ta da'l, ei nîna ang anga mi hmangaituhai chau hi hmangaitu indik tak an nih" an ti hlak. Amiruokchu tûlai khawvêla ding chun chu chu a'n dik thei ta nawh. Ei nîna ang anga mi hmangaitu ding zawng hmû tum chu thei hmin a kûnga inkhâi lo tum sî loa a ṭil inchân ang chau hi a ni tah. Thil kawnglam a ni ta nawh. Thuom in-ek ṭet ṭut puma nunghâk lêng tî chu thil varthlâk lo, mîhai hnâwlrawpawna umna chau a nih. Hmangaina hi pawisa suma hlaw dawk a ṭûl tah. Pawisa hau hauin hmangaitu ding an hauin an nei ṭha ting el. Ei pawisa hau leia mi hmangaituhai chu hmangaitu dera sâl thei khawm an ni chuong bîk ta nawh. Hmangaina indik tak neitu khawmin a nuhmei/pasal dingin a dam sûng khawsak inhawina dingin a neinung deu hai a baw ve a ngai ta tlat a nih. Tu khawm invêt ei um ta nawh. Mi rethei le rimsi taka hmangaina pâr tlân dun nêkin mi hâusa le hmangaina pâr tlân chu a tu tu khawmin ei thlang lem seng tah. Chu chu khawvêl kalphung khawm a lo ni tah.

Lunginsietna nêkin hmangaina hi a man a to lem a, a hlaw dawk khawm a harsa lem hrim a nih. Mi zakzum taphawt hi mi inphalam hrie an ni vawng kher naw ang hin, lunginsiettu taphawt hi hmangaitu an ni chuong dêr nawh. Lunginsietna hin a hma a siel naw a, mî chu ieng ang ngîrhmuna um khawm ni sien a lâina a, rethei, mitdel, nasêt le kut bawng ke bawng khawm a lunginsiet ngâwi ngâwi a; chu chu thilthawah a suklang hlak. Amiruokchu hmangaina ruok chun chu chu a thei ve nawh. A hma a siel a, ngîrhmun inhnuoihai le chan sehai chu a hmangai thei naw a, a chan ṭhatna dinga chau mî a hmangai hlak.

 

Chuong ang bawk chun, mi rethei, mi ringum le thu dik mî nêkin, hlêp ru hmang le mi ringum lo tak hai khawm an hâusakna leiin mîhai inza an kâi lem hlak. Mi indik, zâidam le nunnêmhai sir dea an umna ram, mi ṭawng thei le zakmawhai inlulingna khawvêla hin kalchâwi dân thiem a'n tak ngei ie. Mi ṭha le indikhai tâ dinga invêt hlawna le, mi suol le lemchang thiem thiemhai dingchangna le inlalna ram a ni si a. Chuleiin hmangaina khawmin ro indik a rêl thei ta nawh. 

Hmangaina hi a mit a lo indel tak luo ngei el. A phu le tlâk khawm a hmu fie hlei thei ta naw a, âr khaw thim dâi thawin, "A neihai chu pêk belin um an tih" tî angin, mi rethei le chan sehai chu hmu khûmin, mi neinung deu hai chu hmangai phu le tlâk lema ngaiin, an hâusakna bel satu ding mei meiin an va baw ta chawt chawt el a nih. Huomhap luot leia va baw ṭhel duoi duoi khawm an tam nalâwm el. Chuonga hmangaitu baw ṭhela intet sil, innam tho khawma ngai âw ta lo sawng vang vang khawm an bo mathlâwn nawh. Chu chu duâmna le mani hmasiel luotna leia pawisa êngin an mit a khaw buoi leia mit invâia hmangaitu thlang ṭhelhai ngîrhmun a nih.

Hmangaina hi ei tî tâk ang khan, hmasiel le nunrâwng tak el a ni a, a hlâwkna dinga naw chu tû khawm a hmangai ngai naw a, a chan ṭhatna ding a tawng fûk huna dingin a zie a thup tlat hlak. Mak ve deu ni si, sienkhawm khawvêl fe dân phung enin mak nâwk si lo pakhat chu, Pathien tâ dingin iengkim tuor le chân ei inhuom a, mani fâk âi âi pe ngam khawm ei um bawk a; amiruokchu nuhmei pasal hmu zo lo hieng zât um lai a, "Pathien hmingin ka nâunu ka nâupa hei inneitir el ka ti ie" hi a tî ei um ka la hriet ngai dêr naw chu tie, keini sûng khawm ṭhang sain. A san chu ei hril ta kha; hmangaina hi hlaw suok a ngai a nih. Pathien hmangaina angin mî nîna ang angin tû khawm hi ei va hmangai thei naw a, san ṭha tak ei inneitir ngei hlak. Pathien chun hmasielna ṭhang dêr lovin angkhat rawngin a mi hmangai a, mihriemhai ruok chun hmasielna lien tak neiin mî ei hmangai chau hlak.

Tangka sum le hmêl inditnain a siem chawp hmangaina hî khawvêla hin hripui angin a'n lêng vêl a, a nghâwng chu a râpthlâk hle a, khawvêlin a tuor mêk zing a nih. Hmangaitu dik le a lem khawm thlier hrang thei lo khawpin thlipui angin a hrâng a, nupa kâr le nâu-le-te kâr khawm inzawm hlei thei ta lovin sak le thlang, sim le hmârah a mi ṭhe dar a; nunghâk le tlangvâl kâra khawm nasa taka inrawlin, manî thienghlimna khawm a'n hum zotir ta ngai naw a nih. "Hmangainain iengkim a huom" tî kha indik lo taka changchâwiin, a ṭha khawm a sie khawm duâm takin an inhuom satir ta vawng leiin.

Mihriem hmangaina hi thingkûnga thei râ ang hi a ni a. A lo dân ding mania dap loa a ṭil nghâk rikngawt chun mi hung pan ngai naw nih. Thlarâu mi an nî lei ringawtin tû nu tû pâ khawmin an nâuhai a thlâwnin mi pe ngai naw ni hai a, Pastor le kohran Upa an nî lei ringawtin Pathien hmingin an mo/mâkpa dingin mi pawm naw tawp an tih. Tangka sum hi an vitamin a ni tlat leiin, an hrisêlna ding le an dam sâwtna dingin chû thil chu an ngai hluin ieng dang nêkin an thlang lem a, chû hâusakna neituhai chu mawi le mawi lo, thieng le thieng lo khawm ti lovin uicho ruol saru inchû angin an bâw hrût nawk nawk el a nih. A lo bâw fûk muol muol khawm an um lâi zingin, a bâw fu lo hai vêk chu fei lu zum bâw nêka nasa lemin hliempui an tuor pha a, a dam khawsuok zo lo khawm an tam nameu el. 

Hî khawvêl dâna inhmangaina chu tangka sumin a siem chawp hmangaina hmasiel, Vân hmangaina le inzawmna nei lo, sim le hmâr anga indang, khawvêlin ei la sietpui pei ding thil chu a nih. Khawvêl boruok se tak kâra lêngin, hmangaina hmasielin râwng taka a rorêlna hnuoia ei dam khawsuokna ding chun a hlaw suok dân ding ei dap a ngai a nih. Chû ngîrhmuna chun hnûk luiin ei um a, nuom le nuom naw thu ni lovin,  tlûk lût lo thei loin a mi siem pha ta rêng a nih. Mihriem hmangaina chu a thlâwna hmû le chang thei a ni ngai si naw a.

Tlângkâwmna: Hi taka "Hmangaina" ka hung hmang hi a bîkin nunghâk le tlangvâl kâra inhmangaina tieng ei hung inkâwktir bîk deu a nih. Tlangvâl khawmin nuhmei ṭha a tî zâwng a hmu theina ding chun, a hmêl a'n siem ṭhat hmasa phawt a ngai a nih. Puo tieng hmêl ni lo, nungchangin a isiem hmêl a nih ei inkâwktir tak chu. Doctor Thanglung khawm kha a tam lem chun hre deu fur ei t'a; "Hmêl sutah ka fe ding a nih," a ti a, lekha ram dangah nasa takin a va'n chûk tlut tlut a, doctor hiel a hung ni ta a. Khaw khat nunghâk hmêlṭha taka an hril nuhmeiah a nei ta a nih.  "Pawisa hau hau hmêlṭha" nîna rama chêng ei nî tâk leiin, hmêlṭha nî nuom chun hmêl sut dân thiem inchûk a ṭûl. Hmêl sut dân kawng tam tak a um a. Chuong laia inlâr tak chu lekha inchûk le nungchang siem ṭhat hi a ni el âwm. Hmêlṭha chu an luck-a, hmangaitu khawm an invâi nawh. Chu chu hmêlṭhatna ngei el chu a nih hmangaina hmasiel le nunrâwng takin thlipui anga a mi nuoi vêl kâra khawm mi hum theitu le chu nunrawngna thlipui laka dam khawsuok theina chu.