THÎ HNUNGA INCHAWIMAWI

*THÎ HNUNGA INCHÂWIMÂWI*

Einî *"IE'M IE?"* ṭawng hmanghai hin, dam lâi nêkin thî hnunga inpâk âr êk le inchâwimâwi rak hi ei uor lem. Iengtik hun lâi khan am ei lo chîng ṭan tah tî hi ei thil hril tum tak ni naw sien khawm, hî thû ka ziek lâia lungrila zâwna hung lêng lût hmasa tak chu a nih.

Thî nia mâwi lo raka an nîna bâka inpâk le an phû bâk bâka châwimâwi hi ei kalchar-in a sawm ve pakhat chu ni ngêi a tih. Hî kawng kher hi chu ruol ei banna zâwng le ei khûmna zâwng tak khawm ni'ng a nih. Hi lei hi ni naw ni'm, Ruoltinkhûm tî hming put khawm ei um ngêi luo hi tie. A ṭha, sienkhawm hnam danghaiin an mi khûm hne tâk em leiin a *"KHÛM"* ṭhangna rêng rêng chu hnâwl ei tîu tî thû lem chu a um nawh.

Ei thî hnunga inchâwimâwi ei uor ang hin, châwimâwi phû le tlâk chu an dam lâi ngêia hin indawngtir inla, chu chun lukhâwng khawm nei lem ngêi a tih. Mî chu an thil thaw ṭhat leiin châwimâwina an dam lâi ngêia inhlân an ni chun, thil ṭha a nêka nasa lema thaw nâwk nuomna chî an lungrilah ei tûpêkna a nî ruolin, tha thona dâm pe'ng a t'a, nun hlimna chen khawm a pêk ding a nih. Mi tam tak chu an dam lâia châwimâwina dawng tlâk khawpa an thil thaw ṭhat kha tû ûksak le engto hlaw lovin muol an liem a, an thî hunah an hriet phâk lovin châwimâwina pârṭhi awr sêng lo le thangsuo puon sil sêng lo hiel khawpin ei inhlân nâwk sî hlak. A ṭhenin inditsakna chuongliemin thlarâu hringna nei lo chen khawm Vân ramah ei thawn kâi mari leh. Ei nasa. Hieng anga châwimâwina ropui le ditum hi an dam lâi khan dawng phâk hai sien la chu aw! ti'n pawiti êm êmin ka'n chek tlawk tlawk hlak. Ka lâi hi a na thei bêk bêk el.

Ṭaphai ṭappui chu harsa ei ti naw ie, lâwmhai lâwmpui mawl el ku hi a ni ie harsa ei tî bêk bêk el chu. Hî thil hi ieng dang lei ni lovin, thîknaa inthawka hung in-ir suok ni naw thei naw nih. Mî hlawtlingna hi  lâwmpuina ei siem rawp hlaka chu, lungril rûk taka inlâwmpui ruok hi chu harsa ei ti tlâng a, thîk ngâwi ngâwia lâwmpuina chibai bûkin, puo tieng hmêl innui sieuin, sûng tieng hmêl ruok chu pheng ngâwi ngâwiin lâwmpuina thucha ei inhlân hlak. A tizie naw thei ngêi ie! 

Ei nêka thiem le chunghnung lema ei hriethai chu ieng angin thil ṭha thawhai sien khawm, hmu fupêk nuom lovin ei mit ei insîmsan a, inpâkna dingâ a hek thei khawm ni met met lo, ṭawngbâu khat chau khawm lunghlu tlang pêk ding ang hielin ei inro ngâwi ngâwi a, hmu lo hre lo ang zie zângin to ei inchû ṭhap a. Thil chikte an hei suksuol kek ta hlak chun âr hawn phîngṭâm lâia bu thêpêk ang hin dûthaw takin ei chuk hrawn nâwk sup sup hlak. A hmûr nei lo lo kha a mi chuk naa ṭhang am an nih tî ding khawpin an mi chuk a la na zêk hlak. 

Mî ei inpâk nuom zâwnghai khawm hi, a âwium naw tieng le a pawm harsat zâwngin mi vântlâng hnuoia lêng dâm hi an ni ta mei mei a. Inpâk lo ding an nih ei tîna lem chu a ni nawh. Nâupang kâwi thlêm damna dinga *"Ama hi chu a fel a ni aw!"* ei tîhai ang bâkin mî ei inpâk tak tak nuom nawh. Tluk lo rim innama ei hriethai hlak hi, châwimâwi le inpâk inlâu le hawphurin hmêl hriet ngâi loah ei inchangpêk dai a. Inpâk le châwimâwi tlâk an nîna lâi kha thurûk puong suok thieng lo anga ngâia ip tlatin, an thî huna dingin ei khêk khâwl ṭeu ta lem hlak a nih. Vawk angin, an dam lâi hun sûng po po an hlutna hrepêk nuom lovin, an thî hnungah ei sukhlu ta thut el hlak.

Vawk hi an thî hnungah an hlu chau hlak a nih. 

Mí thí nî kher kher hi nghâk nâwm ei nîu. Thî nî hi inchâwimâwina nî an' naw a, inṭâpuina hun a nih. Mî thî nia va châwimâwi rak kha a thi sûnghai tâ dingâ lung suksiet zuolna mei mei lem a nih.  *"A dam lâi khan hieng zo zâi hi hlaw phâk sien la chu aw a lâwm âwm vei leh"* ti'n thla sietna'n an hmang pha hman hman hlak. Thî hnunga inchâwimâwi hi inkhapna thu a um nawh. Amiruokchu dam lâi ngêia inchâwimâwi hi uor lem ei tîu ei tîna tieng a nih.

Thî hnunga mî ṭhatna hril le inpâk vûng rak hei hril tâka chun, rev. Robinson kha hei mal thlûr bîk hmasa phawt lang. Ama kha mi ril, thu ziek thiem êm êm el a ni a, a dam lâi khan article vawi tam ziekin Hmasâwnna Thar-a le Virthli-a hai a lo insuo hlak a. Nâupang te el chau khawm la ni sien, a puitling a. A dam kum tâwi te sûng khan, khawvêl rama le thlarâu rama ngêi khawm thang a suo hman tî thei a nih. Sienkhawm a thiemna le a thil thaw ṭhat ang hû chun hlutsaktû le inpâktu ding a'n vâi deu hlekin ka hriet hlak. Sienkhawm a thî hnung ruok chu hlutsaktû ding vadunga phâiphin zât deu thaw vâng a nei nâwk ta sî. A dam lâi khan khaw la'm an lo inbi hmang zo zâi tâwl ni'ng a t'a? Annâwleh, a dam lâi khan ṭawng thei lo dingin ei hmûrhai iengin am a mi khârpêk zo tâwl a? A thî hnunga châwimâwina le  inpâkna rî a dawnghai zo zâi hi a dam lâi khan hei dawng phâk sien la chu ieng ang tawpa nasain am a lâwm ding chu? tî dâm ka ngâituo a, ka lung natin manî tapte bulah tû hrietpui lovin ka lo vûivâipui ngâwi ngâwi a. Sienkhawm a dam sûng tâwi te sûnga a thil ṭha thaw tam tak hai le Pathien berâmhai tam tak le chung tieng rama inlâwi lût ding a ni tî ka hriet a, chu chun ka lungril nat a mi thâwi dam ta deu a, ka lung natna chu lâwmna'n a'n chang ta a nih.

Pu rev. Robinson thîna hi piengtharna chi khatin ka hmang pha a nih. Mî an dam lâi huna inpâk phû le tlâk hai tâ dingin ka ṭawngbâu hi inret ka tum ta naw a, châwimâwina kut hi sukrik ka tum ta bawk nawh. Chuong ang thaw thei ding ngîrhmunah Lalpa'n a mi'n ṭhut huna dingin, inpâk le châwimâwi phu le tlâka ka ngâihai chu inchikin, ka lo huol lâwk diem ta a nih. Chu ding chun Lalpa'n mi ṭhangpui mawl raw se. 

Hming hmera hril ding tam tak um hai sien khawm, mi pahni chau hril hmai chî ni loa ka ruothai chu, pu Damkûng (fam tah) le pu Lalthangsâng Intoate HNA c-in-c (fam tah) hai pahni hi an nih. Pu Damkûng hi awze mîhai le unâu hmêlhai ei thaw lâia hnam sipaia inpe, a hnârkeitu le a lulawk taka ṭhang a ni nghe nghe. Sawrkâr sin ṭha tak khawm mâksana thî ngam lu puta hnam tâ dinga inpe fâi ṭhak kha a nih. Hnam damna dinga hâusakna hnâwlin, rethei a thlang lem a, a lo invâkvâipui ta rêng a nih. Sienkhawm, a dam lâi huna khan a phû ang hû chun hlutsak le ngâinat a hlaw ding angin a hlaw zo mang nawh. Suong insama mei chawk a en el châng khawm a tam an tih. A hei thi meu hlak chun Vân rama a sawm ding tî ni âwm fahranin, pârṭhî le Thangsuo puon kha chu a ruong chungah a'n tieng nasa. Vân a tawng naw chau a ni kha. Tû pa tî dânin am a nih, mawng hrûkna khawmin hmang phâk ta lo ding a n'a, a pâmhmâi ngêi.

Pu Lalthangsâng Intoate khawm kha a thî hnunga inpâmtu le hlutsaktû khâng zo zâi hai kha, a dam lâi khan an lo insûm thei tâwl bâk bâk el ka tih. Mihriem khâng zo zâi kha a tienga ṭhang an um a nih tî a thattuhai khan lo hre hai sien la chu an that ngam chî di'm tî chen dâm lungrilah a hung lêng lût naw thei nawh. Ama ngêi khawmin lo hre sien chu khâng ang boruok ei tawng ding kha a'n pumpeltir pha hlau el di'm? ti dâm ka ngâituo neu neu a. Sienkhawm siem ṭhat thei hlak a ni ta sî nawh, a pawi zo tah. Kîr rêl ta naw nih.

Tlâng kâwmna: Pathien hi a hranpa taka châwimâwi thei a ni naw a, A thil siemhai ei châwimâwi hi Ama ei châwimâwina a hung ni pei el. Hmêlma chen hman hmangai dinga tî ei nî lâi, mi ṭangkâi, inpâk tlâk le châwimâwi phû hlie hlie hai châwimâwi chu hril lo, thîk ena ei hei en pei el tâk hi chu Pathien lungril hi na ngawt ngawt hle dingin ka ring. Isu nâka suntu hi ei va pung nuom sâwt de. 

Hnuoi hi Vân ram hlimthla a nîna lâi a um ve a. Vân rama ei khawsak dân ding tam tak hi hnuoia khawm ei lo thaw lâwk ve zing a nih. Pathien inpâk le châwimâwi hi chû entirna ṭha tak chu a nih. Lâwmman Vân ramah a um ang bawkin hnuoia khawm a lo um ve pei hi. 

Chûleiin inpâk tlâk le châwimâwi phua thil ṭha thawtû chu inpâkin châwimâwi ei t'a, chuongchun Pa Vâna mî khawmin chung tieng lâwmman a mi pêk ve ngêi ding a nih. 

Thil ṭha thaw hi rin nâwm ei nîu, a hun taka ei la sîk ngêi ding a ni si a.